Leonardo Sciascia Italiaanse schrijver in het Nederlands

De Italiaanse schrijver Leonardo Sciascia werd geboren in het Siciliaanse Racalmuto op 8 januari 1921. Hij stierf in Palermo op  20 november 1989. Sciascia was een veelzijdige auteur,. Hij schreef romans, poëzie, toneel en essays. Maar ook de journalistiek beoefende hij. Bovendien publiceerde hij over beeldende kunst en fotografie. Van zijn werk verschenen aardig wat  vertalingen in het Nederlands.

Politieke activiteiten

In de tweede helft van de jaren zeventig begeeft hij zich voor een periode van ruim zes jaar in de politieke arena. In 1977 komt hij voor de communistische partij, de  PCI, in gemeenteraad van Palermo. Meningsverschillen zorgden ervoor dat de idylle duurt slechts kort duurt. Twee jaar later wordt hij in het nationale parlement gekozen, in de rijen van de Partito Radicale van Marco Pannella. Als lid van Commissie justitie houdt hij zich onder meer bezig met de moord op de christendemocratische politicus Aldo Moro. Daarover publiceert hij later een succesvol boek (zie bibliografie n° 1). Sciascia laat het wijselijk bij deze twee ervaringen. Hij is geen man voor een politieke partij.

De maffia

In het werk van Leonardo Sciascia is de maffia prominent aanwezig. Dat is niet vanzelfsprekend voor een Italiaanse schrijver van Siciliaanse herkomst. Sciascia was niettemin zeer betrokken bij de bevordering van het culturele klimaat ten gunste van de legaliteit.

Over de bestrijders van de georganiseerde misdaad liet hij zich – we schrijven jaren tachtig – niet per definitie onkritisch uit. Zo verweet hij bijvoorbeeld de onderzoeksrechters van de antimaffia-pool in Palermo, waaronder Paolo Borsellino (1940-1992) en Giovanni Falcone (1939-1992), dat zij wat teveel aan hun carrière dachten. Sciascia’s kritische opmerkingen werden door zijn tegenstanders vaardig uitgebuit. Later verklaarde dezelfde Borsellino dat hij met Sciascia een uitstekende verhouding had en vruchtbaar samenwerkte.

Vertalingen in het Nederlands

1. De zaak Aldo Moro. Antwerpen: Lotus, 1978. oorspronkelijk titel Il caso Aldo Moro. Vertaling uit het Frans van Jenny Tuin. Afbeelding.
2. Ieder het zijne, Antwerpen: Lotus, 1978. Oorspronkelijke titel A ciascuno il suo, 1966. Vertaling: Jenny Tuin. Afbeelding. Frans Denissen heeft in 2003 een gereviseerde editie uitgegeven bij Serena Libri.
3. Todo modo, Amsterdam: Serena Libri, 2005. Oorspronkelijke titel Todo modo. Vertaling: Jenny Tuin. Dit is een door Linda Pennigs gereviseerde uitgave van die in 1986 verscheen in Leuven bij uitgeverij Kritak met de Titel. Todo modo: het gevaar van geestelijke oefeningen.
4. De verdwijning van Majorana, Amsterdam: Serena Libri, 1998. Oorspronkelijke titel La scomparsa di Majorana, 1975. Vertaling: Henny Vlot.
5. De dag van de uil, Amsterdam: Serena Libri, 1997. Oorspronkelijk titel Il giorno della civetta, 1961. Vertaling: Linda Pennings.
6. De context: een parodie, Amsterdam: Serena Libri, 2009. Oorspronkelijke titel Il contesto. Una parodia, 1971. Vertaling: Linda Pennings.
7. Candido: Oftewel een droom die ontstond op Sicilië, Amsterdam: Serena Libri, 2015. Oorspronkelijk titel Candido ovvero Un sogno fatto in Sicilia, 1977. Vertaling: Frans Denissen en Hilda Schraa. Een eerdere uitgave: Candido: of Een droom die begon op Sicilië, Antwerpen: Lotus, 1979.
8. De dood van Raymond Roussel & Het theater van het geheugen, Amsterdam: Serena Libri, 2007. Oorspronkelijke titels: Atti relativi alla morte di Raymond Roussel, en Il teatro della memoria. Vertaling: Frans Denissen en Tom de Keyzer.
9. De Raad van Egypte: Zwendel in Palermo, Amsterdam: Serena Libri. Oorspronkelijk titel Il consiglio d’Egitto, 1963. Vertaling: Frans Denissen en Tom de Keyzer.
10. Een duidelijke zaak, Amsterdam: Serena Libri. Oorspronkelijk titels  . Vertaling van de titelnovelle: Linda Pennings. De tweede novelle ‘De ridder en de dood’, oorspr. ‘Il cavaliere e la morte’, 1988, werd vertaald door Frans en Renilde Denissen.
11. De ridder en de dood: sotternie, Rijswijk: Goossens, 1994. Oorspr. ‘Il cavaliere e la morte’, 1988. Vertaling: Frans Denissen en Hilde Rits. Zie n° 10.
12. De wijnrode zee, Antwerpen: Lotus, 1979. Oorspronkelijke titel: Il mare colore del vino, 1973. Vertaling: Jenny Tuin.
13. Open deuren, Leuven, Kritak, 1991. Oorspronkelijk: Porte aperte, 1979. Vertaling: Tineke van Dijk.
14. 1912+1, Leuven, Kritak, 1988. Oorspronkelijk: 1912+1, 1986. Vertaling: Jenny Tuin.

Aantekeningen bij Leonardo Sciascia Italiaanse schrijver

• De Amsterdamse uitgeverij Serena Libri doet zeer verdienstelijk werk om de Italiaanse literatuur van na 1950 bij het Nederlandse publiek onder de aandacht te brengen. Van Sciascia brachten zij zowel nieuwe als herziene vertalingen uit. Zie de website.
• Wikipedia Nederlands. Voor wie het Italiaans niet beheerst, kan bijvoorbeeld  de Engelse of Duitse wikipediapagina’s nuttig zijn.