Italiaanse neofascisten herdenken Mussolini ook weer in 2021

liaanse neofascisten herdenken Mussolini ook weer in 2021. Datum: 2 mei 2021. Tijd: vanaf 11.30uur. Plaats: vóór het toegangshek van Villa Belmonte. Deze villa ligt aan de via xxiv maggio in het gehucht Giulino di Mezzegra, gemeente Tremezzina  (provincie Como), op ongeveer 20 kilometer van Dongo. Zie hier een still uit de korte video van het agentschap ANSA die men op het internet kan zien. In het midden de twee witte affiches vastgemaakt op het hek. Op het rechter de tekst ‘Alleen God kan het fascisme stoppen. Niet de mensen of de dingen.’ Op het linker staat dat de regering faalt inzake Covid-19.

Italiaanse neofascisten herdenken Mussolini ook weer in 2021

Deze mensen zijn afkomstig uit Como en zijn lid van de vereniging Mario Nicolini, die de bevordering van de cultuur beoogt. Hieronder nog een foto van dezelfde ceremonie die zich rond het middaguur afspeelde.

Italiaanse neofascisten herdenken Mussolini ook weer in 2021
Foto van Walter Selva

De duce terechtgesteld

Maar wat wordt er eigenlijk herdacht door dit handjevol neofascisten? Het feit dat op 28 april 1945 ’s middags om tien over vier Benito Mussolini door het Italiaanse Verzet ter dood werd gebracht. Het besluit voor de terechtstelling nam het Comité voor de Nationale Bevrijding, het CLN, in Milaan. Voor de uitvoering van het vonnis wees men de verzetsman kolonel ‘Valerio’ aan. Zijn echte naam was Walter Ausilio (1909-1973).

De brillante Italiaanse  regisseur Carlo Lizzani maakte van de weken en dagen die aan de terechtstelling voorafgingen een cinematografische reconstructie: ‘Mussolini ultimo atto’ (1974). Rod Steiger speelde de rol van Mussolini, Franco Nero die van Walter Ausilio, Lisa Gastoni die van Claretta Petacci en Henry Fonda die van kardinaal Schuster.

Jaarlijkse herdenkingen

De nostalgici van het Italiaanse fascisme herdenken deze dag al vanaf 1984. De burgemeester van Tremezzina Mauro Guerra, gekozen in 2014 en in 2019 herkozen, probeerde tevergeefs de neofascistische manifestatie te blokkeren. Zijn verzoek van 23 april 2021 aan de prefect had geen effect, omdat de neofascisten een beroep konden doen op het recht tot manifestatie. En ze konden immers niet vooraf worden beschuldigd van ‘apologie van het fascisme’, dat in Italië een strafbaar feit is. Het is zeker niet toevallig dat de voorzitter van de Vereniging Mario Nicolini, Salvatore Ferrara, in een interview verklaarde dat het ging om een jaarlijks herhaalde plechtigheid ter herdenking van ‘onze gevallenen’. Hij specificeerde de term met: ‘onze afgemaakte partijfunctionarissen’ en ‘Benito Mussolini en Clara Petacci, lafhartig vermoord door het verzet’. En verder benadrukt hij nog eens: ‘onze herdenking is zeker geen ‘apologie van het fascisme’.

Ter verduidelijking. De hoge partijfunctionarissen waren de leiders van de Repubblica Sociale Italiana (RSI), opgericht in Salò in september 1943. Onder leiding van Mussolini hielpen zij de nazi’s actief bij de deportatie van de in Noord-Italië verblijvende Joden naar de vernietigingskampen. Met steun van de nazi’s voerden zij een bloedige burgeroorlog tegen het Italiaanse verzet. Aan dit alles kwam een einde met de bevrijding van Italië op 25 april 1945.

Waakzaamheid

‘Italiaanse neofascisten herdenken Mussolini’ is een jaarlijks terugkerend verschijnsel dat men niet moet overschatten. Niettemin kan de conclusie  slechts deze zijn: in geen geval dient men het als folkloristisch of als irrelevant ter zijde te schuiven. Het bestaan ervan duidt op de aanwezigheid van sporen van het historische fascistische wereldbeeld in de Italiaanse samenleving. Een proces van herinnering dat actief, continue en permanent lijkt . En onderwerp van groeiend historisch en sociologisch onderzoek.

Tot slot roep ik het woord ‘waakzaamheid’ in herinnering, denkend aan de lessen van Menno ter Braak en de zijnen in de jaren dertig van de vorige eeuw.

Aantekeningen bij Italiaanse neofascisten herdenken Mussolini

  • Voor de film van Carlo Lizzani wikipedia pagina Engels.
  • Gemeente Tremezzina wiki.
  • Voor de verklaringen van de neofascist Salvatore Ferrara zie hier.
  • Het CLN. De afkorting  staat voor: Comitato per la Liberazione Nazionale.

 

Kerst in Rome 1933

Een filmpje van 6 minuten en 21 seconden over Kerst in Rome in het jaar 1933. De maker van dit bijzondere document was Otello Martelli, die later bekend zou worden als de cameraman van Federico Fellini. Deze korte documentaire in zwart/wit en zonder geluid werd door het Italiaanse Archief Luce gerestaureerd, geëdit en op 22 december 2020 op hun website toegankelijk gemaakt voor het publiek.

De inhoud van het filmpje

De maker laat een stukje van Rome zien in de dagen voor en tijdens de Kerst in 1933, Die viel trouwens op maandag en dinsdag. Hij toont aan het begin de paardenwagens en vrachtauto’s die volgeladen met groenten de stad binnenrijden. Ze zijn op weg naar de markten, die vervolgens in beeld komen. Een rijk aanbod van groenten, pluimvee en verse vis bestemd voor de

Kerst in Rome 1933: Piazza Navona met de bekende stalletjes met speelgoed.
Screenshot uit de documentaire

bewoners van de Eeuwige Stad. Dan komt Piazza Navona in beeld met haar traditionele stalletjes met cadeautjes voor de kinderen. Daarna gaat de cameraman naar Villa Borghese: het is er overvol met auto’s en wandelaars. Men ziet vervolgens een welvoorziene bloemenmarkt en aansluitend daarop vrolijke scènes met vrouwen en babies en kinderen in het park tijdens een zonnige decemberdag. Daarna trok de cameraploeg naar Ostia waar men goedgeklede op de brede boulevard flanerende burgers filmde. Enkele gezinnen met kinderen in het zand en anderen vermaken zich bij het water.

De koepel en de slopershamer

Het document sluit af met opnames (vanaf 5’.19’’) uit de koepel van de sint Pieter. De klokken van Rome kondigen de Kerstviering al luidende aan. Bij het begin van deze sectie krijgt men vanuit de toren het Sint-Pietersplein te zien.

Kerst in Rome 1933: Borgo Spina vóór de sloop begonnen op 28 oktober 1936.
De huizenblokken op de as die van het centrum van het plein naar de Tiber loopt, zullen verdwijnen. Ook de gebouwen ter weerszijde zullen grotendeels worden afgebroken en door nieuwe palazzi vervangen.

De overbekende brede weg – via della Conciliazione – die van het plein naar de Tiber loopt, is er dan nog niet. Enkele jaren later – in 1936 en 1937 – zou een groot deel van de wijk Borghi onder de slopershamer vallen. Men wilde het zicht op de magnifieke koepel van Michelangelo mogelijk maken. Het plan bestond al in de tweede helft van de 19e eeuw, maar zou pas tijdens de dictatuur van Mussolini zijn beslag krijgen.

De link naar de korte documentaire.

Aantekeningen bij Kerst in Rome 1933

  • Een Wikipedia pagina over cameraman Otello Martelli (EN)
  • Het Archief Istituto LUCE beheert een enorme hoeveelheid historisch beeldmateriaal. Het werd opgericht in 1924 en in 1925 door Mussolini overgenomen en voortvarend ingezet voor de propaganda.

 

Mondkapje met Mussolini’s gezicht erop

Mondkapje met Mussolini's gezicht erop

Een bedrijf in de buurt van Verona biedt sinds enkele dagen een Mondkapje met Mussolini’s gezicht erop te koop aan. Behalve het afgebeelde gezicht staat op de zijkant ook een citaat van de dictator.

Mondkapje met Mussolini's gezicht erop

Dit is de tekst van het citaat: ‘Marcheren, opbouwen en, als het nodig is, vechten en winnen!’ Het waren de afsluitende woorden van Mussolini’s toespraak voor het ‘Volk van Turijn’, dat op 23 oktober 1932 de Piazza del Castello tot de laatste plek had bezet. (Zie de video.) Het was Mussolini’s eerste afspraak van een tournee langs een aantal Italiaanse steden om het eerste decennium van de dictatuur te vieren en het tweede in te luiden.

De ‘camice nere’, de zwarthemden, die het plein bevolkten, hadden tien jaar eerder in de tweede helft van oktober 1922 een beslissende rol gespeeld bij de overname van de macht door Mussolini. Zij hadden in die dagen de Mars op Rome georganiseerd met het doel de politieke macht in handen te krijgen. De liberale regering ervoer de manifestatie van de fascistische militie als een enorme bedreiging en zwichtte onder de druk.

De keuze voor juist dit citaat op het mondkapje is dus alles behalve toeval. Het duurt nog maar een goede twee jaar voor er een eeuw is verstreken. De neofascistische organisaties zijn in Italië flink gegroeid en zullen honderd jaar Mars op Rome niet ongemerkt voorbij laten gaan.

Neo-fascistische gadgets

Het mondkapje past in het aanbod neofascistische gadgets dat intussen een zorgelijke omvang heeft gekregen. Liefhebbers lijdend onder een patologische nostalgie kunnen terecht op deze tweetalige (!) website van een andere aanbieder. Het aanbod bestaat uit rond 1300 items waaronder natuurlijk het laatste nieuwtje, de mondkapjes anti covid-19, maar ook aanstekers, bekers, posters, schrijfgerei, t-shirts, vlaggen en vaandels. Behalve de afbeelding van diktator Mussolini op elke denkbare ondergrond, vindt de bezoeker een ruime keus uit vlaggen en vaandels met een hakenkruis. Boeken van en over nazifascistische kopstukken zijn afwezig, maar geen nood, want voor het gedrukte woord kunt u terecht bij neofascistische uitgevers en boekwinkels. T-shirts met de kop van Mussolini kunt u trouwens ook bij het zo geliefde bedrijf Amazon aanschaffen.

De Italiaanse grondwet verbiedt niet alleen de vorming van fascistische partijen maar ook de apologie van het fascisme. Met een zekere regelmaat treedt de rechterlijke macht op tegen uitwassen, maar het is blijkbaar ondoenlijk de groei van een ‘grijze zone’ aan banden te leggen.

Aantekeningen bij Mondkapje met Mussolini’s gezicht erop

  • Het citaat «Camminare, costruire e, se necessario, combattere e vincere!» in: Benito Mussolini, Opera Omnia, Vol. XXV. Florence: La Fenice, 1958, p. 144.
  • Vergelijk ook het portaal Fascisme in Italië, ad vocem Mars op Rome.

 

Italië 1938 Mussolini antisemiet, een document

Een belangrijk historisch document

In dit artikel Italië 1938 Mussolini antisemiet vindt u mijn vertaling van één der belangrijkste documenten van het regiem. Waar gaat het om? De fascistische dictatuur geleid door Benito Mussolini kwam in de zomer van 1938 in een nieuwe fase. In juli kondigde men de politiek van het op biologische aannames gebaseerde racistisch antisemitisme aan. In de tekst ‘Het fascisme en het probleem van het ras’ zette het regiem de lijnen voor de nieuwe politiek uiteen. De tien stellingen beoogden (natuurlijk tevergeefs) een wetenschappelijke basis te verschaffen aan een exclusief biologisch-racistisch begrip van het Italiaanse volk. Het document circuleerde ook wel onder de naam “Manifest van de fascistische academici”. Het zou namelijk zijn samengesteld door hoogleraren en wetenschappers. U kunt hier mijn Nederlandse vertaling in PDF downloaden.

Een racistisch tijdschrift

Het is 80 jaar geleden dat Mussolini het antisemitisme tot een van de kernpunten van zijn politieke beleid maakte. Niet dat het verschijnsel in Italië voordien afwezig was, integendeel, maar in 1938 werd het een staatszaak. Daarmee begon de periode waarin het regiem de Italiaanse Joden stap voor stap rechtenloos maakten. Men dreef ze in een maatschappelijk isolement. De afbeelding hieronder uit het tijdschrift De verdediging van het ras, 10 november 1938, brengt een serie verbodsbepalingen in beeld.

Italië 1938 Mussolini antisemiet, een document

De razzia’s, vervolgingen en deportaties, dus de maatregelen waarbij men het gemunt had op het leven van de Joden, luidden een nieuwe fase in. Die begon enkele dagen na 8 september 1943. Op die woensdag maakte de regering Badoglio bekend dat zij een wapenstilstand had gesloten met de geallieerde strijdkrachten. De Duitsers gingen onmiddelijke over tot de bezetting van de noordelijke helft van het land, inclusief Rome. Aan de bezetting kwam twee jaar later een einde: op 25 april 1945.

In 2018 herdenkt men in Italië niet alleen tachtig jaar anti-joodse wetgeving. Op 16 oktober aanstaande is het tevens vijfenzeventig jaar geleden, dat de nazis op  zaterdagmorgen de grote razzia in het voormalige ghetto van Rome uitvoerden (zie hier de voorgaande post).

De deportatie van Etty Hillesum op 7 september 1943

Ik zou hier nog een belangrijke gebeurtenis willen vermelden. In hetzelfde jaar 1943 werden Etty Hillesum, haar broer Mischa en haar ouders op 7 september uit kamp Westerbork naar Auschwitz-Birkenau gedeporteerd. Tijdens het Internationale Etty Hillesum Congres op 10, 11 en 12 september aanstaande in Middelburg zal men hieraan ongetwijfeld ruim aandacht besteden. Etty Hillesum wist van de eerste val van Mussolini op 25 april 1943. Ze was ook op de hoogte van het verloop van de oorlog in Italië. Ze schrijft immers op 8 augustus 1943 in een brief aan Maria Tuinzing:

‘Ik bedacht een verhaaltje over Victor Emanuel, over een volksregering en een naderende vrede…’

Aantekeningen bij Italië 1938 Mussolini antisemiet

  • De aan het eind geciteerde zin van Etty Hillesum komt uit Het Verzameld Werk, p. 673. Het Werk heeft inmiddels de zevende druk bereikt. Zie deze link: Het Verzameld Werk.

Bijgewerkt in januari 2023