Friulaans gemeenteraadslid in SS-uniform

Het gemeenteraadslid Vaccarin

Een Friulaans gemeenteraadslid in SS-uniform is een ernstige kwestie. De heer Gabrio Vaccarin (geb. 1966) is lid van de gemeenteraad van Nimis, een dorp van nog geen 3000 inwoners in de buurt van Udine. Hij behoort tot de vier leden van de oppositie, die met de acht leden van de meerderheid de gemeenteraad vormen. De gekozen burgemeester is mevrouw Gloria Bressani.
Dit is een foto van de heer Vaccarin. Naar zijn zeggen had hij zich verkleed om carnaval te vieren, in het verre 2010 of 2011.

Friulaans gemeenteraadslid in SS uniform

U ziet het goed. Hij is gekleed in een SS-uniform en achter hem hangt een portret van Adolf Hitler, die ook al in uniform is. De foto zit in een passend lichtbruin lijstje. De heer Vaccarin ziet er heel gewoon uit. Hij is niet bijzonder aantrekkelijk, maar ook niet bijzonder afstotelijk. Een doorsnee nationaalsocialist zou ik bijna zeggen. De Führer kon op deze trouwe dienaren van het Reich rekenen. Zelfs vijfentachtig jaar na zijn dood!

Commotie op het internet

Deze foto gaat rond op het internet en werd een paar dagen geleden door enkele dagbladen afgedrukt. De kwestie zorgt voor grote opwinding. Het is voor de regionale coördinator en tweede kamerlid Walter Rizzetto van de partij “Fratelli d’Italia” (Fratelli = Broeders) een lastige zaak. Hij probeert afstand te nemen van de carnavalsganger en zijn mederaadsleden. Een veilige afstand om niet besmet te worden. Er zijn immers weer verkiezingen in aantocht. In september. Juist nu deze extreem rechtse partij het in de peilingen zo goed doet. Verwijzing naar het duistere verleden komt nu wel zeer ongelegen. Het verleden van het fascistische Italië, van Mussolini’s antisemitische wetten van 1938, van Italië bondgenoot van nazi-Duitsland in de tweede wereldoorlog. “Fratelli d’Italia” gaat daar zeker niet rechtstreeks op terug, maar staat in termen van politieke cultuur en historie wel in deze rechtsextreme traditie.

Wat bezielt een politicus die zich zo uitdost, is een vraag die ik mij niet meer stel. Daarvoor gebeurt het te vaak. Het zijn geen grappen en grollen, maar de uitdrukking van een mentaliteit, van een politieke cultuur. Zodra men vraagt naar de drijfveren van dit soort media georiënteerd handelen, grijpen zij onveranderlijk terug op het bekende taalregister: een kwajongensstreek, een scherts, een carnavalspak, enzovoort. En als het alleen om uitspraken gaat: ik ben verkeerd begrepen, mijn woorden zijn uit de context gerukt, ik heb het ongelukkig geformuleerd, etc.

Voor raadslid Vaccarin zou de verkleedpartij kunnen uitlopen op de aanklacht ‘apologie van het fascisme’, en dat is in Italië een misdrijf. Erg waarschijnlijk is het niet, maar mocht Vaccarin worden aangeklaagd voor zijn gedemonsteerde nazi-sympathiën en weet hij een proces uit te buiten, dan zou dit zijn politieke carrière te goede kunnen komen. Maar hopelijk is de kleine naziman daar toch te dom voor.

Bronnen:
Udine Today + La Stampa

Zelfverklaarde antisemiet in Gorizia

Ik ben antisemiet kondigt hij aan…

Een zelfverklaarde antisemiet in Gorizia. Een vreemde kwestie. Hoe komt iemand erbij om zich in deze tijd openlijk antisemiet te verklaren. Zie hier wat de man schrijft: ‘Geloof: antisemiet.’ Deze informatie geeft de heer Stefano Altinier, lid van de gemeenteraad van Gorizia, over zichzelf op zijn Facebook profiel. Nee, wacht, ik moet schrijven: ‘gaf’. Het getuigenis werd een paar dagen geleden opgemerkt door leden van de oppositie. Gevolg: de heer Altinier heeft de twee woorden spoorslags verwijderd.

Zelfverklaarde antisemiet in Gorizia

 

 

 

 

 

 

De met rood omcirkelde woorden Orientamento religioso = Religieuze voorkeur, waaronder hij heeft ingevuld: antisemitisme. Daarboven de naam van de rubriek Mijn interessen, waar hij heeft ingevuld ‘Donne’ = vrouwen.

Wie denkt dat antisemieten uit Gorizia bruten zijn vergist zich lelijk. Dìt kunnen wij namelijk over deze Lega politicus lezen:

I am a punctual and reliable person who works well under pressure. I am able to work hard both in a team environment and on my own initative (sic). I have a friendly disposition and have a good sense of humour. I also have experience to work in different places. I have good communication skills.

Men kan deze loffelijke karakteristiek aantreffen op de website van de gemeente Gorizia onder het hoofdje Curriculum vitae.

In de locale pers

Zoals gebruikelijk bij dit soort gevallen, vroeg de locale pers de betrokkene om commentaar. Het bleek allemaal op een misverstand te berusten. Een storm in een glas water. Een uit de hand gelopen grap volgens de politicus. Ik citeer: ‘… het is iets van 10 tot 15 jaar geleden … ik was een adolescent en het was een grap … natuurlijk niet geslaagd …’

Laten we aannemen dat het raadslid het veld in zijn FB profiel 12 jaar geleden invulde. We schrijven dan 2007 en hij was toen 23 jaar, want geboren in 1984. Bepaald geen puber zoals hij ons wil doen geloven. – Overigens werd Facebook pas vanaf 14 mei 2008 in het Italiaans beschikbaar. – Kwade tongen zouden kunnen beweren dat de met ‘good communication skills’ begiftigde locale politicus gedurende zijn hele volwassen leven al antisemiet was en dat via Mark Zuckermanns uitvinding urbi et orbi heeft verkondigd.

Het nu vijfendertigjare raadslid, gekozen in de gezagsgetrouwe rijen van de partij van Matteo Salvini, ontkent dit. Hij gebruikt daarvoor een variant van het afgesleten argument ‘ik heb veel Joden onder mijn vrienden’. Ziehier wat hij zegt ter verontschuldiging:

Ik ben nooit antisemiet geweest. Stel je voor zeg. Ik heb zelfs deelgenomen aan het Joodse feest Chanoeka en ik ben heel erg geboeid door de geschiedenis en de tradities van dat volk.

Hij zegt ‘dat’ en niet ‘het Joodse’ volk.

En hij besluit: ‘Ik bied mijn verontschuldigingen aan voor wat er is gebeurd.’ Hij zegt niet:  ‘het spijt me dat ik deze woorden heb neergeschreven’, of iets van die strekking.

De aanklacht

Twee leden van het Italiaanse Parlement maakten de kwestie aanhangig. Het kamerlid Debora Serracchiani (1970) en de senatrice Tatjana Rojc (1961). Beide vrouwen zijn sociaaldemocratische  politica’s. Ze verwijzen niet toevallig naar de wet Mancino uit 1993, die ‘Discriminatie, haat of geweld op grond van racistische, etnische, nationalistische of religieuze motieven’ sanctioneert. (Art. 1. “Discriminazione, odio o violenza per motivi razziali, etnici, nazionali o religiosi”.)

Het is evenmin toevallig dat het raadslid zijn Facebook profiel direct heeft bijgewerkt. Je weet het maar nooit met die linkse vrouwelijke parlementsleden.

Hanny Michaelis Je komt er niet af…

Fatina

Fatina was ziek en wilde geen mens meer zien. Mijn kleinkinderen hebben me laten roepen. Ik moest iets doen, werd me gezegd.
‘Wat haal je nu weer in je hoofd’, zei ik tegen d’r.
Geen antwoord.
‘Als je je niet goed voelt, halen we een dokter.’
Plotseling gilde ze: ‘Je begrijpt er niks van jij, niks! Ik ben ’t zat om in Auschwitz te zitten. Ik wil d’r uit! Begrijp ’t nou toch es!’
Het waren mijn zusters laatste woorden.

Dit is een stukje uit een interview met Alberto Sed, opgetekend door de Italiaanse historica Hanny Michaelis Je komt er niet af...Elisa Guida. In het kader van haar onderzoek naar de terugkeer van de Joodse overlevenden van de concentratie- en vernietigingskampen, heeft ze met een aantal van hen gesproken. De resultaten van haar werk heeft zij in 2017 gepubliceerd in haar boek De weg naar huis.
Fatina Sed hield ook een dagboek bij. Elisa Guida geeft daaruit een citaat:

… ik ben oma van twee lieve kleinkinderen en moeder van drie volwassen kinderen, maar hoewel het mij aan niets ontbreekt, voel ik mij diep ongelukkig. Het lijkt me, dat een deel van mijzelf heel ver weg is, achtergebleven op een plaats van schrijnend lijden en onmenselijke levensomstandigheden.

Hanny Michaelis

Alberto Seds woorden en de dagboekaantekening van zijn zuster deden mij denken aan een ander interview. Hanny Michaelis (1922-2007) sprak in de jaren zestig met Bibeb. Bij  het begin van het gesprek, dat voornamelijk gaat over haar relatie met Gerard (van het) Reve, vertelde de dichteres over haar onzekerheid, over de dominantie van Reve in hun huwelijk en de daarmee samenhangende onmacht om te schrijven. De scheiding werd voltrokken en, zegt zij, een psychotherapie ‘… heeft gemaakt dat ik weer kon schrijven. Je krijgt er zelf inzicht door. Je komt er niet af, maar je kunt er mee leven.’

Om de laatste zin te kunnen plaatsen, is het nodig toe te voegen, dat Michaelis tijdens de oorlog van 1942 tot 1945 was ondergedoken. Zij overleefde de ramp. Haar ouders werden in 1943 opgepakt, naar het vernietigingskamp Sobibor gedeporteerd en daar vermoord. Zij hadden er van afgezien een schuilplaats te zoeken.

Ria van den Brandt: Vrouwen en woorden

De Nijmeegse filosofe en literatuur-onderzoekster Ria van den Brandt heeft in haar bundel Vrouwen van woorden zes essays samengebracht over evenzovele vrouwen die hun Joodse afkomst gemeen hadden. Van den Brandt schrijft: ‘Hun wereld werd volledig of bijna volledig verwoest door de vernietigingsmachine van de nazi’s.’ Nelly Sachs, Gertrud Kolman, Gerty Spies, Etty Hillesum, Selma Meerbaum-Eisinger en Hanny Michaelis hebben ‘… in hun gedichten hun fictie, hun brieven en dagboekaantekeningen hun omgang met het oorlogstrauma in heel uiteenlopende toonsoorten ter sprake gebracht.’ Van den Brandt constateert bij de zes vrouwen ‘… aanhoudende rouw en gevoelens van woede, haat, schuld, depressie, verzet en desillusie…’ .

In haar mooie essay over Michaelis geeft zij van enkele van deze thema’s een aantal sprekende voorbeelden, die zij vooral in de vroege gedichten traceert. Van den Brandt gebruikt de term ‘existentiële zwaarmoedigheid’ om een funderend element in het werk en de levensloop van de dichteres te identificeren.

Gedicht

Ik citeer één gedicht van Michaelis waarin het thema opgeslotenheid of het weggedrukt zijn in het eigen verleden aanwezig is:

Laat in de avond
slaat de regen tegen het raam.
Wind beukend op de deuren
vindt nergens onderdak.
Hier waar het stil is tussen
vier muren zit ik mijzelf in de weg
onder een dikke laag verleden
maar zonder de wijsheid die daar bij past.

Fatima Sed en Hanny Michaelis zaten beiden ‘gevangen’ in een door hen als rampzalig ervaren verleden, maar anders dan Michaelis kon Fatima met haar trauma niet meer leven. De zwaarmoedigheid, die vele gedaantes kan aannemen en in diverse gradaties voorkomt: triestheid, moedeloosheid, neerslachtigheid, melancholie, nam bij haar blijkbaar de vorm aan van steeds terugkerende depressies, ontaardend in een pathologie die haar geen andere uitweg liet dan de dood. Zij is zeker niet de enige overlevende van de kampen die tòch nog het slachtoffer van de nationaalsocialistische ‘rassenleer’ is geworden. In gedachten komen de namen van Paul Celan en Primo Levi.

Aantekeningen

Over Alberto Sed is een wikipagina in het Italiaans beschikbaar.

  • Guida, Elisa (2017). La strada di casa. Il ritono in Italia dei sopravissuti alla Shoah, Viella, Roma. [De weg naar huis. De terugkeer in Italië van de overlevenden van de Sjoa.]
  • Bibeb (1966). De mens is een ramp voor de wereld, Van Gennep, Amsterdam. 207-218.
  • Brandt, Ria van den (2014). Vrouwen van woorden. Een kleine canon tegen groot leed, Abdij van Berne, Heeswijk. 102-117. Op pagina 117 de verwijzing naar literatuur. Het essay was overigens al afgesloten voor de publicatie van de dagboeken van Michaelis.
  • In het Nederlands verschenen onder auspiciën van de Stichting Onderzoek Terugkeer en Opvang (SOTO) vanaf 2001 vier kloeke delen over de problematiek van de terugkeer. De SOTO opdracht betrok alle terugkerenden in het onderzoek. Zie de website van het NIOD.

Antisemitisch t-shirt in Predappio in 2018

Antisemitisch t-shirt in Predappio in 2018 vertelt over een afschuwelijke gebuertenis in het stadje waar Mussolini graf ligt. Maar laten we eerst eens zien wat de Romeinse hoogleraar Italiaanse literatuur Giuliano Manacorda (1919-2010) meende. Hij verdedigde de stelling, en velken met hem, dat er gedurende het regime van Mussolini geen fascistische cultuur bestond. Eén van de ‘monumenten’ van het intellect uit die tijd, de Enciclopedia Treccani, bestond immers al.  Giovanni Gentili maakte de encyclopedie met een behendig opportunisme deel van zijn politiek beleid. Na de oorlog behield de Treccani zijn vooraanstaande positie en gezag.

Het walgelijke t-shirt

Aan deze overtuiging moest ik denken toen ik gisteren de afbeelding zag van een breed Antisemitisch t-shirt in Predappio lachende dame gekleed in een zwart t-shirt met daarop in witte letters het woord ‘Auschwitzland’.  Het beeld zou het woord Auschwitz niet nodig hebben om herkend te worden. Het vest dat zij draagt is ook zwart, evenals de kleding van de andere Antisemitisch t-shirt in Predappio personen op de foto. Op de band aan haar linkerarm staat – op de witte baan van de Italiaanse driekleur – gedrukt.

Ordedienst (Servizio d’ordine). Al die zwarte kleding past bij de tijd, de plaats en de gelegenheid. Het was zondag 28 oktober in Predappio, de plaats waar Benito Mussolini zijn graftombe heeft gekregen. Men herdacht de 96-ste verjaardag van de Mars op Rome die het fascistische regime aan de macht bracht. De Mussolini-pelgrims ontbreken geen jaar, weer of geen weer, op het appèl in Predappio.

De organisatoren van de bijeenkomst, Forza Nuova, een politieke beweging zeer nabij de Lega Nord van Matteo Salvini, de huidige Minister van Binnenlandse Zaken en vicepremier, hebben expliciet en publiekelijk afstand genomen van de dame.

De rechtvaardiging

Na de polemiek die het t-shirt onvermijdelijk veroorzaakte, rechtvaardigde de gelukkige draagster zich als volgt:

De beweging heeft hier niets mee uit te staan. Vanmorgen om vijf uur heb ik bij vergissing het verkeerde shirt aangetrokken omdat er in het andere een gat zat en tijdens het strijken was het me niet opgevallen. Zo’n punt is het niet. Italië heeft belangrijkere  problemen dan mijn t-shirt: bruggen die instorten, Italianen die  niet kunnen rondkomen met wat ze verdienen, mensen die van  hun werk niet meer thuiskomen omdat ze er de dood vinden, jonge meiden (het geval Pamela) die worden vermoord en aan stukken gehakt.

Aldus Selene Ticchi, neofasciste en activiste van Forza Nuova. U kunt hier een korte video zien waarin de dame antwoordt op de vraag waarom zij het t-shirt draagt met de woorden: een vorm van zwarte humor…

Inmiddels hebben zowel het bedrijf Walt Disney (vestiging Milaan) als het Auschwitz Museum in Polen juridische stappen aangekondigd. Ook de Italiaanse regering, bij monde van vicepremier Luigi Di Maio, overweegt acties.

Sinds 1994 zijn extreem rechtse politieke formaties jaar na jaar steeds meer in de openbare sfeer getreden. In de zomer van 2017 werd door Forza Nuova aangekondigd dat zij op  28 oktober de Mars op Rome zouden gaan lopen. Dat veroorzaakte toen zoveel weerstand, dat men het plan heeft laten varen. In oktober 2022 zal het honderd jaar geleden zijn dat de mars werd gehouden. Het lijkt me niet onwaarschijnlijk dat we dan aan een nieuwe ‘historische zwarthemden parade’ zullen moeten geloven.

Onbegrijpelijk

Het is voor velen onbegrijpelijk dat in Italië, de bakermat van de Europese cultuur, zulke evenementen kunnen plaatsvinden. Maar na de oorlog heeft politiek extreem rechts altijd zijn vertegenwoordiging in het parlement gehad. De namen van de partijen en bewegingen zijn veranderd, maar het verschijnsel is niet verdwenen, integendeel. Met het groeiende ‘politieke populisme’ wordt de ruimte waarin neofascisten – niet alleen Italiaanse – zich kunnen manifesteren almaar groter.

Giuliano Manacorda zou in deze geschiedenis zijn mening bevestigd zien.

Aantekening.

Volgens het antisemitisme observatorium in Milaan groeit het antisemitisme in Italië.

Bijgewerkt in mei 2021.

Italië 1938: Mussolini antisemiet, een document

Een belangrijk historisch document

In dit artikel: ‘Italië 1938: Mussolini antisemiet, een document’ vindt u mijn vertaling van één der belangrijkste documenten van het regiem. Waar gaat het om? De fascistische dictatuur geleid door Benito Mussolini kwam in de zomer van 1938 in een nieuwe fase: in juli kondigde men de politiek van het op biologische aannames gebaseerde racistisch  antisemitisme aan. In de tekst ‘Het fascisme en het probleem van het ras’ zette het regiem de lijnen voor de nieuwe politiek uiteen. In tien stellingen beoogde men (natuurlijk tevergeefs) een wetenschappelijke basis te verschaffen aan een exclusief biologisch-racistisch begrip van het Italiaanse volk. Het document circuleerde ook wel onder de naam “Manifest van de fascistische academici”, omdat het zou zijn samengesteld door hoogleraren en wetenschappers. U kunt hier mijn Nederlandse vertaling in pdf downloaden.

Een rascistisch tijdschrift

Het is 80 jaar geleden dat Mussolini het antisemitisme tot een van de kernpunten van zijn politieke beleid maakte. Niet dat het verschijnsel in Italië voordien afwezig was, integendeel, maar in 1938 werd het een staatszaak. Daarmee begon de periode waarin het regiem de Italiaanse Joden stap voor stap rechtenloos maakten. Men dreef ze in een maatschappelijk isolement. De afbeelding hieronder uit het tijdschrift ‘De verdediging van het ras‘, van 10 november 1938, brengt een serie verbodsbepalingen in beeld.

Italië 1938: Mussolini antisemiet, een document

De razzia’s, vervolgingen en deportaties, dus de maatregelen waarbij men het gemunt had op het leven van de Joden, luidden een nieuwe fase in. Die begon enkele dagen na 8 september 1943. Op die woensdag maakte de regering Badoglio bekend dat zij een wapenstilstand had gesloten met de geallieerde strijdkrachten. De Duitsers gingen onmiddelijke over tot de bezetting van de noordelijke helft van het land, inclusief Rome. Aan de bezetting kwam twee jaar later een einde: 25 april 1945.

In 2018 herdenkt men in Italië niet alleen tachtig jaar anti-joodse wetgeving. Op 16 oktober aanstaande is het tevens vijfenzeventig jaar geleden, dat de nazis op  zaterdagmorgen de grote razzia in het voormalige getto van Rome uitvoerden (zie de voorgaande post).

De deportatie van van Etty Hillesum op 7 september 1943

Ik zou hier nog een belangrijke gebeurtenis willen vermelden: in hetzelfde jaar 1943 werden Etty Hillesum, haar broer Mischa en haar ouders op 7 september uit kamp Westerbork naar Auschwitz-Birkenau gedeporteerd. Tijdens het Internationale Etty Hillesum Congres op 10, 11 en 12 september aanstaande in Middelburg zal men hieraan ongetwijfeld ruim aandacht besteden. Etty Hillesum wist klaarblijkelijk van de eerste val van Mussolini op 25 april 1943 en het verloop van de oorlog in Italië, want ze schrijft op 8 augustus 1943 in een brief aan Maria Tuinzing:

Ik bedacht een verhaaltje over Victor Emanuel, over een volksregering en een naderende vrede…. (Het Werk, p. 673)

Update: april 2021