Italiaanse neofascisten herdenken Mussolini ook weer in 2021

Italiaanse neofascisten herdenken Mussolini ook weer in 2021. Tijd: 2 mei 2021, vanaf 11.30uur. Plaats: vóór het toegangshek van Villa Belmonte. Deze villa ligt aan de via xxiv maggio in het gehucht Giulino di Mezzegra, gemeente Tremezzina  (provincie Como), op ongeveer 20 kilometer van Dongo. Zie hier een still uit de korte video van het agentschap ANSA die men op het internet kan zien. In het midden de twee witte affiches vastgemaakt op het hek. Op het rechter de tekst ‘Alleen God kan het fascisme stoppen. Niet de mensen of de dingen.’ Op het linker staat dat de regering faalt inzake Covid-19.

Deze mensen zijn afkomstig uit Como en zijn lid van de vereniging Mario Nicolini, die de bevordering van de cultuur beoogt. Hieronder nog een foto van dezelfde ceremonie die zich rond het middaguur afspeelde.

Mussolini herdenking door neofascisten
Foto van Walter Selva

De duce terechtgesteld

Maar wat wordt er eigenlijk herdacht door dit handjevol neofascisten? Het feit dat op 28 april 1945 ’s middags om tien over vier Benito Mussolini door het Italiaanse Verzet ter dood werd gebracht. Het besluit voor de terechtstelling nam het Comité voor de Nationale Bevrijding, het CLN, in Milaan. Voor de uitvoering van het vonnis wees men de verzetsman kolonel ‘Valerio’ aan. Zijn echte naam was Walter Ausilio (1909-1973).

De brillante Italiaanse  regisseur Carlo Lizzani maakte van de weken en dagen die aan de terechtstelling voorafgingen een cinematografische reconstructie: ‘Mussolini ultimo atto’ (1974). De acteur Rod Steiger speelde de rol van Mussolini, Franco Nero die van Walter Ausilio, Lisa Gastoni die van Claretta Petacci en Henry Fonda die van kardinaal Schuster.

De jaarlijkse herdenkingen

De nostalgici van het Italiaanse fascisme herdenken deze dag al vanaf 1984. De burgemeester van Tremezzina Mauro Guerra, gekozen in 2014 en in 2019 herkozen, probeerde tevergeefs de neofascistische manifestatie te blokkeren. Zijn verzoek van 23 april 2021 aan de prefect had geen effect, omdat de neofascisten een beroep konden doen op het recht tot manifestatie. En ze konden immers niet vooraf worden beschuldigd van ‘apologie van het fascisme’, dat in Italië een strafbaar feit is. Het is zeker niet toevallig dat de voorzitter van de Vereniging Mario Nicolini, Salvatore Ferrara, in een interview verklaarde dat het ging om een jaarlijks herhaalde plechtigheid ter herdenking van ‘onze gevallenen’. Hij specificeerde de term met: ‘onze afgemaakte partijfunctionarissen’ en ‘Benito Mussolini en Clara Petacci, lafhartig vermoord door het verzet’. En verder benadrukt hij nog eens: ‘onze herdenking is zeker geen ‘apologie van het fascisme’.

Ter verduidelijking. De hoge partijfunctionarissen waren de leiders van de Repubblica Sociale Italiana (RSI), opgericht in Salò in september 1943. Onder leiding van Mussolini hielpen zij de nazi’s actief bij de deportatie van de in Noord-Italië verblijvende Joden naar de vernietigingskampen. Met steun van de nazi’s voerden zij een bloedige burgeroorlog tegen het Italiaanse verzet. Aan dit alles kwam een einde met de bevrijding van Italië op 25 april 1945.

Waakzaamheid

‘Italiaanse neofascisten herdenken Mussolini’ is een jaarlijks terugkerend verschijnsel dat men niet moet overschatten. Niettemin kan de conclusie  slechts deze zijn: in geen geval dient men het als folkloristisch of als irrelevant ter zijde te schuiven. Het bestaan ervan duidt op de aanwezigheid van de fascistische ideologie in de Italiaanse samenleving. Een aanwezigheid die continue en permanent is. En onderwerp van groeiend historisch en sociologisch onderzoek.

Tot slot roep ik het woord ‘waakzaamheid’ in herinnering, denkend aan de lessen van Menno ter Braak en de zijnen in de jaren dertig van de vorige eeuw.

Aantekeningen

  • Voor de film van Carlo Lizzani wikipedia pagina Engels.
  • Gemeente Tremezzina wiki.
  • Voor de verklaringen van de neofascist Salvatore Ferrara zie hier.
  • Het CLN. De afkorting  staat voor: Comitato per la Liberazione Nazionale.

Pier Giorgio Carizzoni 1955-2021 en Etty Hillesum

Pier Giorgio Carizzoni, een gedreven organisator

Pier Giorgio Carizzoni (1955-2021) heeft vanaf 2014 een belangrijke bijdrage geleverd aan Etty Hillesums bekendheid in Italië. Hij deed dat op de manier die hem het beste lag: het bedenken van een concept, de uitwerking en vervolgens de organisatie van tentoonstellingen. Dat was zijn vak. Vanaf 1980 heeft hij tientallen succesvolle culturele evenementen gerealiseerd. Aanvankelijk op het gebied van de cinema, maar vanaf 1997 realiseerde hij een serie boeiende tentoonstellingen. Over Rilke en Lou (1997), over Pasternak (1999), over Nietzsche (liep van 1997 tot 2003), over Freud (2004), over Rilke (2008), Sex&Revolutuon (2018), om slechts de belangrijkste te noemen.

Ik leerde Pier Giorgio kennen in het najaar van 2014 toen hij mij vroeg om in Milaan in de Casa della Cultura op 18 december van dat jaar over Etty Hillesum te spreken. Zie hier voor een verslag. In dezelfde maand liep de mooie tentoonstelling die hij over haar had georganiseerd. In de periode 2016 -2018 hebben wij aan verschillende Hillesum projecten gewerkt. En in 2017 bezochten wij in dat verband  Amsterdam, in Middelburg Klaas Smelik en het Etty Hillesum Onderzoek Centrum  en natuurllijk het Herinneringscentrum kamp Westerbork.

Denkend hart in 2014Pier Giorgio Carizzoni 1955-2021

Voor de eerste Etty Hillesum tentoonstelling in Milaan, in de voormalige Stoomfabriek’, fabrica del vapore,  kreeg hij de medewerking van Milanese instellingen. Maar ook de culturele afdeling van de Nederlandse ambassade in Rome was hem zeer terwille. Van het Joods Historisch Museum betrok hij een groot aantal foto’s van Etty Hillesum die in de tentoonstelling werden verwerkt. Het resultaat was bijzonder.

De tentoonstelling in de Stoomfabriek duurde van 9 dit 30 december 2014 en was een ware  publiekstrekker. Eerder dat jaar was zij te zien geweest in Venetië (2014), in 2017 in Copertino, in het zuiden van de regio Apulië, en ten slotte in Olbia op Sardinië (2018). De uitvoering en opstelling van het materiaal werd door hem zeer vaardig aangepast aan de omgeving, maar het basisconcept bleef gelijk en de wervende boodschap even sterk.

Pier Giorgio Carizzoni
Overzichtsfoto

Deze foto geeft een goede indruk van de opbouw. Men kan duidelijk zien dat het ging om een omvangrijke expositie. Zij zou zeker op meer plaatsen te zien zijn geweest, maar de kosten voor de huur en de inrichting waren in de meeste gevallen een obstakel. Bovendien was een vrij grote locatie vereist. Niettemin moet de conclusie luiden, dat zijn Hillesum tentoonstellingen een stimulans waren voor het steeds bekender worden van Hillesums persoon en werk in Italië. En wij zijn hem daar dankbaar voor.

Persoon en ideeën

Pier Giorgio Carizzoni’s beeld van Etty Hillesum vond aansluiting bij zijn eigen levensvisie. Ik heb hem leren kennen als een denkende vrije geest. Hij geloofde stellig in de positieve werking die een tentoonstelling kon uitoefenen op de bezoekers. En zijn keuze voor personages die evenzeer vrij denkende geesten waren, was coherent met zijn wereldbeeld. Pier Giorgio studeerde filosofie in Milaan en Bologna eind jaren zeventig begin jaren tachtig. Master in filosofie met een thesis over esthetiek in 1986. Die ervaringen droegen ongetwijfeld bij tot de vorming van deze kritische denker en onafhankelijke persoonlijkheid.

Covid-19

Pier Giorgio Carizzoni raakte eind oktober 2020 besmet met het Covid-19 Pier Giorgio Carizzoni 1955-2021virus. Na opname in november heeft hij het ziekenhuis niet meer verlaten. Afgelopen maand ging eindelijk het beter en kon hij zelfstandig ademen en stap voor stap aan rehabilitatie beginnen. Helaas verslechterde zijn toestand rond Pasen opnieuw, raakte in coma en overleed op zaterdag 10 april in zijn geboortestad Milaan. Ciao Pier.

Aantekening

Voor details over de Vereniging Dioniso waarvan Pier Giorgio de oprichter en drijvende kracht was, zie hier (ook Engels).
Ik ben niet geheel zeker van het geboortejaar van Pier Giorgio en was tot nu toe niet in de gelegenheid het te verifiëren.

De Romeinse katten van Hermans, een verhaal (1956)

Onbegrensde kattenliefde

Dit stukje gaat over de Romeinse katten van Hermans (1921-1995). Willem Frederik Hermans hield van katten. Deze liefde was geen capriccio, geen gril, maar een constante in het bestaan van de schrijver en zijn vrouw Emmy. Maar liefde voor levende wezens geeft nogal eens aanleiding tot opmerkelijk gedrag. Zeker bij mensen. We lezen dat Hermans in een zomerse nacht in het jaar 1955 door Rome dwaalde. Onder zijn arm had hij een oude krant met een maaltje sardines. Hij was op weg naar de katten die in de basiliek van Maxentius woonden. Een onweerstaanbare feliene liefde dreef de 34-jarige schrijver de duisternis in. De tocht toonde aan dat zijn liefde en zorg niet beperkt bleven tot zijn eigen katten, maar zich ook uitstrekten tot de verkommerde Romeinse. Leed Willem Frederik Hermans aan feliene empathie?

Ik koos uit het verhaal de passages die van zijn nachtelijke expeditie getuigen.

De katten van Rome

In donkere spleten en gangen bewegen soms schimmen.

Wie een poosje blijft staan bij een van de hekken die de valleien waarin de ruïnes staan, afsluiten, ziet hoe telkens een stuk vuil de gedaante aanneemt van een kat. Deze oude puinhopen zitten vol katten: rode katten, zwarte, vuilwitte, cyperse. Katten met huidziekten, katten met uitpuilende buiken, katten zonder staart, katten op drie poten, katten zonder oren, katten met zwerende ogen, oude katten, stervende katten en kleine katten die zich, drie of vier tegen elkaar aan, liggen te zonnen op een gebarsten brok marmer.

Waar leven zij van in deze meestal dorre woestenijen, waar vogels geen reden hebben neer te strijken?

[…] Maar de katten in Rome kunnen zelfs geen drinken vinden tussen hun omgevallen antieke zuilen.

’s Nachts om twee uur is Rome uitgestorven. De dofrode gebouwen staan als nachtmerries in het natriumlicht. Ik heb ’s nachts uren lang rondgelopen. Een oude krant met sardines had ik bij mij. De katten lopen dan in troepen over de straten. Er zijn in Rome overal drinkbakken, gemaakt van oude marmeren doodkisten, waar voortdurend een dun straaltje water in valt en daardoor altijd overlopen. Uit de plassen die zich er omheen vormen, komen de katten drinken. Zij zijn erg schuw. Het is mij niet dikwijls gelukt er een te aaien. Hun vel voelt vreemd aan, ruw, stoffig, kleverig. Eerder het vel van een vuile hond dan van een kat. Ja, de katten in Rome zijn zo verkommerd, zo uitgedroogd, dat zij zich zelfs niet meer kunnen wassen.

Iets meer over Hermans’ verhaal

Het stukje verscheen voor het eerst op 18 februari 1956 in het dagblad Het Vrije Volk. Hier het knipsel in Delpher. In de titel stond toen nog het woord ‘verkommerde’ en luidde: ‘De verkommerde katten van Rome’, maar in latere herdrukken heeft Hermans dit Het verhaal van Willem Frederik Hermans over de Romeinse katten is dit boekjeadjectief geschrapt. De Leidsche emeritus hoogleraar en Hermans-biograaf Willem Otterspeer nam ‘De katten van Rome’ op in het elegant uitgegeven boekje De geur van een pasgestoomde deken. De beste kattenstukken. Deze door Otterspeer geredigeerde bundel bevat nog meer kattenverhalen: De kat Kilo; De poes van Lenin; De dood in Dublin; verder een keuze uit zijn bijdragen aan de terecht beroemde  Poezenkrant; het essay De liefde tussen mens en kat, en het interview met Maria Roskam Abbing. Otterspeer leidt het boekje mooi in met een flink aantal wetenswaardigheden over Hermans’ leven met katten en poezen. Laat het toch niet ongelezen!

Aantekeningen

  • Eerste publicatie in Het vrije volk Democratisch-socialistisch dagblad, 18-02-1956. Voorpagina. Rubriek VRIJ SPEL.
  • Een herdruk met de titel ‘De katten van Rome’ werd opgenomen in Het sadistische universum, Amsterdam: De Bezige Bij, 19729, 137-138. Eerste druk 1964.
  • Willem Frederik Hermans, De geur van een pasgestoomde deken. De beste kattenstukken. Ingeleid door Willem Otterspeer, Amsterdam: De Bezige Bij, 2009. pp. 47-50.

 

 

Gemeenteraadsleden brengen fascistische groet

27 januari 2021: het stadje Cogoleto in Ligurië

Drie gemeenteraadsleden brengen de fascistische groet tijdens de zitting van de raad op woensdag 27 januari 2021. De avond ervoor herdenkt de raad de bevrijding van Auschwitz-Birkenau. De ochtend daarna, dus 27 januari, komt men opnieuw bijeen. Op de agenda staan de voorstellen om over te stemmen. De burgemeester licht ze een voor een toe en brengt ze in stemming. Drie leden van de oppositie maken hun tegenstem kenbaar door handopsteken. Dat is de normale gang van zaken, ware het niet dat zij dit op de morgen van 27 januari met de fascistische groet doen. En wie herinnert zich niet hoe razend ‘populair’ die in het Italiaanse interbellum was! Die goede oude tijd dachten de drie, hun rechterarn fier omhoog stekend: de befaamde ‘saluto Romano’ (hier de authentieke). In Noord-Europa beter bekend onder de naam ‘Hitlergroet’. De drie raadsleden zijn hieronder te zien met hun rechterarm omhoog.

Cogoleto gemeenteraadsleden brengen fascistische groet
De drie raadsleden stemmen tegen met de rechterarm gestrekt.

Nostalgie naar het fascisme van weleer ?

Het gaat om de raadsleden Francesco Biamonti, Valeria Amadei en Mauro Siri. Wie zijn deze lieden? Ten eerste de heer Biamonte (geb. 1959). Hij zit in de raad voor de Lega Nord (partijleider: Matteo Salvini). Ten tweede is er mevrouw Amadei, die hoort bij Fratelli d’Italia (partijleider: Giorgia Meloni), de partij die de erfenis van Mussolini wellicht het meest koestert. Ten slotte de heer Siri. Hij is een onafhankelijke politicus, maar bij rechts populistische stromingen in te delen. Na de derde stemming, waarbij de drie raadsleden telkens hun rechterarm ostentatief opstaken, ontstak de rest van de raad in heftige verontwaardiging.

De eerste reacties

Aangezien de raadsvergadering gevolgd kon worden in streaming, kwamen de reacties in de media snel los. Eerst op de websites van de locale media en later in de regionale en nationale kranten. Giovanni Toti, de gouverneur van de regio Ligurië, schrijft ‘… wat er is gebeurd tijdens de raadsvergadering is onaanvaardbaar. De raadsleden die de fascistische groet brachten, begingen niet alleen een strafbaar feit, maar eveneens een grove belediging van de slachtoffers van de nazifascistische misdaden.’ De woorden van Toti (ooit oogappel en discipel van Silvio Berlusconi) laat aan duidelijkheid niets te wensen over.

In de loop van woensdag namiddag kwam de verklaring van de Anpi. Anpi staat voor de Vereniging van de Italiaanse Verzetsmensen, zeer actief en bijzonder allert. In hun persbericht spreken zij niet alleen hun afschuw en verontwaardiging uit, maar eisen zij bovendien ‘… het aftreden van de drie nostalgici van Cogoleto.’

Reactie uit eigen gelederen

De regionale woordvoerder van Fratelli d’Italia, het politieke huis van het raadslid Valeria Amadei,  verklaarde dat men van haar een passende verklaring voor het gedrag in de vergadering verwachtte. Op straffe van uitzetting. Haar partij kan immers geen leden dulden, die voor de rechter moeten komen wegens apologie van het fascisme.

Tot slot

Wat moet men, concluderend, van het gedrag van deze raadsleden denken? Was het een provocatie? Ongetwijfeld! Het is immers ondenkbaar dat de drie niet wisten welke betekenis 27 januari in Europa heeft.  Het is daarom te hopen dat een onderoeksrechter de zaak spoedig ter hand neemt.

Aantekeningen

Het stadje Cogoleto ligt aan de kust in de regio Ligurië op zo’n 35 kilometer van Genua. Het telt rond 9000 inwoners.  Sinds 2020 is Paolo Bruzzone de burgemeester, die de centrum-linkse coalitie leidt. Zie wikipedia: Nederlands.

Kerst in Rome 1933

Een filmpje

Een filmpje van 6 minuten en 21 seconden over Kerst in Rome in het jaar 1933. De maker van dit bijzondere document was Otello Martelli, die later bekend zou worden als de cameraman van Federico Fellini. De korte documentaire in zwart/wit en zonder geluid werd door het Italiaanse Archief Luce gerestaureerd, geëdit en op 22 december 2020 op hun website toegankelijk gemaakt voor het publiek.

De inhoud van het filmpje

De maker laat een stukje van Rome zien in de dagen voor en tijdens de Kerst in 1933, Die viel trouwens op maandag en dinsdag. Hij toont aan het begin de paardenwagens en vrachtauto’s die volgeladen met groenten de stad binnenrijden. Ze zijn op weg naar de markten, die vervolgens in beeld komen. Een rijk aanbod van groenten, pluimvee en verse vis bestemd voor de

Kerst in Rome 1933: Piazza Navona met de bekende stalletjes met speelgoed.
Screenshot uit de documentaire

bewoners van de Eeuwige Stad. Dan komt Piazza Navona in beeld met haar traditionele stalletjes met cadeautjes voor de kinderen. Daarna gaat de cameraman naar Villa Borghese: het is er overvol met auto’s en wandelaars. Men ziet vervolgens een welvoorziene bloemenmarkt en aansluitend daarop vrolijke scènes met vrouwen en babies en kinderen in het park tijdens een zonnige decemberdag. Daarna trok de cameraploeg naar Ostia waar men goedgeklede op de brede boulevard flanerende burgers filmde. Enkele gezinnen met kinderen in het zand en anderen vermaken zich bij het water.

De koepel en de slopershamer

Het document sluit af met opnames (vanaf 5’.19’’) uit de koepel van de sint Pieter. De klokken van Rome kondigen de Kerstviering al luidende aan. Bij het begin van deze sectie krijgt men vanuit de toren het Sintpietersplein te zien.

Kerst in Rome 1933: Borgo Spina vóór de sloop begonnen op 28 oktober 1936.
De huizenblokken op de as die van het centrum van het plein naar de Tiber loopt, zullen verdwijnen.

De overbekende brede weg – via della Conciliazione – die van het plein naar de Tiber loopt, is er dan nog niet. Enkele jaren later – in 1936 en 1937 – zou een groot deel van de wijk Borghi onder de slopershamer vallen. Men wilde het zicht op de magnifieke koepel van Michelangelo mogelijk maken. Het plan bestond al in de tweede helft van de 19e eeuw, maar zou pas tijdens de dictuur van Mussolini zijn beslag krijgen.

De link naar de korte documentaire.

Aantekeningen

Wikipedia over cameraman Otello Martelli (EN)
Het Archief Istituto LUCE beheert een enorme hoeveelheid historisch beeldmateriaal. Het werd opgericht in 1924 en in 1925 door Mussolini overgenomen en voortvarend ingezet voor de propaganda.